PrinsjesForum

Wanneer:
17 september 2018 @ 16:00 – 17:30
2018-09-17T16:00:00+02:00
2018-09-17T17:30:00+02:00
Waar:
Plenaire Zittingszaal Hoge Raad der Nederlanden
Korte Voorhout 8
2511 EK DEN HAAG
Kosten:
Gratis
PrinsjesForum @ Plenaire Zittingszaal Hoge Raad der Nederlanden
Voor het derde jaar op rij organiseerde Prinsjesfestival in samenwerking met de Hoge Raad der Nederlanden, de Raad van State en ProDemos – Huis voor democratie en rechtsstaat – PrinsjesForum! President van de Hoge Raad Maarten Feteris, vice-president van de Raad van State Piet Hein Donner en Paul Depla, burgemeester van Breda, gingen in het gebouw van de Hoge Raad met elkaar en het publiek in gesprek.

Aan de hand van drie stellingen gingen Feteris, Donner en Depla met elkaar en met het publiek in gesprek. Het gesprek stond onder leiding van Nynke de Zoeten (Nieuwsuur).

De stellingen vallen binnen het thema ‘Democratie & rechtsstaat: Van ons! Voor ons! Door ons?’

Stelling 1 – Begrijpelijkheid en betrokkenheid

‘Om draagvlak voor de rechtsstaat te versterken, moeten er forse stappen genomen worden om gerechtelijke procedures & uitkomsten begrijpelijker te maken voor betrokkenen.’

De afgelopen jaren is verdere inspraak van burgers een veel besproken thema. Ook is er toenemende aandacht voor de rol van slachtoffers. Deelnemers aan het rechtssysteem, in rechtszaken en procedures, vinden het steeds belangrijker dat zij begrijpen waarom een bepaald besluit is genomen. Begrijpelijke taal en het vertalen van vonnissen naar een te bevatten conclusie, worden daarbij erg gewaardeerd. Daarnaast is ook het verloop van procedures en de rol van mensen daarin een blijvend punt van discussie.

Maar moet de rechtspraak procedures, geschillen en uitspraken wel willen versimpelen, met de bijbehorende (juridische) risico’s van dien? Veel zaken zijn complex. Klare taal centraal stellen doet dan wellicht af aan de zorgvuldigheid. Nederland kent geen juryrechtspraak, in tegenstelling tot enkele omliggende landen. De opleiding om rechter te worden in Nederland is intensief. Rechtspreken is een complex en genuanceerd vakgebied. In hoeverre is daar plaats voor participatie door burgers?

Toch ligt er een opgave. Denk aan de zaak van de pizzascooter waarbij een boete van 2000 euro werd opgelegd na een beroep van 7 maanden. Een foutje in de dagvaarding leidt niet meer tot vrijspraak. Maar waarom is dat zo? En hoe kan het dat ter plekke een ander oordeel op zitting wordt geveld?

Stelling 2: Alternatieve conflictbeslechting en toegang tot de rechtspraak

‘Het gebruik van alternatieve conflictbeslechting moet verplicht worden gesteld, voor een zaak wordt toegelaten tot de rechtspraak. Ook wanneer dat de toegang tot het rechtssysteem voor burgers belemmert.’

De rechtspraak staat onder druk. Er zijn veel rechtszaken en procedures – hoewel het aantal daalt, omdat veel mensen de griffierechten niet kunnen betalen. Experimenten kunnen werkdruk wegnemen bij het rechterlijk apparaat. Vonnissen en uitspraken lossen niet altijd het probleem op. Daarom zou je kunnen denken aan het verplicht stellen van alternatieve geschillenbeslechting, zoals mediation. Maar kun je dat verplicht stellen of belemmer je daarmee de toegang tot de rechter? Dat is tenslotte een groot goed in de democratische rechtsstaat.

De buurtrechter is een andere nieuwe invulling van conflictbeslechting, waar ook het kabinet mee wil experimenteren. Er zijn meer vormen van mediation en conflictbeslechting die steeds meer aandacht krijgen, zoals ‘De Rijdende Rechter’. Dit is weliswaar geen officiële rechter, maar mensen committeren zich wel aan zijn uitspraak in de betreffende zaak.

Aan de andere kant is niet alle innovatie ook nuttig. Zo is er niet veel steun voor e-courts onder het rechtsapparaat, omdat deze innovatie zelfs extra belastend kan zijn.

Het dilemma is hoe ver je kunt gaan met het verplicht stellen van het gebruik van alternatieven voor de rechtspraak. Welke consequenties heeft dit voor de waarborgen van de democratische rechtsstaat? Kan een alternatieve conflictbeslechting een verplichte opstap zijn naar rechtspraak? En op welk niveau moet dat dan geregeld worden?

Stelling 3: Bestuursrecht

‘Bestuurders zetten het bestuursrecht te snel en te vaak in voor het oplossen van lokale problemen.’

Burgemeesters hebben de bevoegdheid om bepaalde middelen in het bestuursrecht in te zetten, zoals het sluiten van panden bij mogelijke criminele activiteiten, het voeren van onteigeningsprocedures en het intrekken van vergunningen. Denk aan de zaak waarbij een pand van de Bandidos gesloten werd, omdat het beschoten werd.

Bestuurders hebben bevoegdheden om bepaalde middelen te gebruiken. Ook middelen die leiden tot een gang naar de rechter, zoals vaak gebeurt wanneer panden gesloten worden. Maken zij daarbij altijd een inhoudelijke afweging? Of is de afweging soms ook politiek (‘laat de rechter er maar naar kijken’). En moeten bestuurders, al dan niet daartoe aangespoord, vaker gewezen worden op hun eigen verantwoordelijkheid, voordat de gang naar de bestuursrechter gemaakt wordt?

Aanmelden

Iedereen is welkom om met het panel van gedachten te wisselen over deze onderwerpen aan de hand van enkele stellingen, die eind augustus op deze plek te vinden zijn. Aanmelden is gratis, maar wel verplicht, en kan hier.

Let op; in verband met de locatie vragen wij u een ID-bewijs mee te nemen voor toegang tot het gebouw van de Hoge Raad.

Foto: Gerhard van Roon

PrinsjesArrangementen

PrinsjesCulinair en PrinsjesArrangementen

Festivalthema 2018:

Democratie: Van ons! Voor ons! Door ons?!

Over toekijken of meedoen in onze democratie

Strategisch partner 2018:

Provincie Gelderland