Geniet hier na van de winnende speeches van PrinsjesRede 2026. Binnenkort komt ook de livestream met het hele programma online en kun je de hele middag herbeleven.
Speech van Angelique van Dam
Dames en heren,
U bent al lid.
Misschien wist u dat nog niet. Maar uw lidmaatschap begon lang voordat u deze zaal binnenkwam.
Zonder gebruikersnaam. Zonder wachtwoord. Zonder ooit op ‘akkoord’ te hebben geklikt.
U werd lid zodra u tussen andere mensen ging leven. Want ons platform is geen app. Ons platform is de straat. De straat waarin u woont. De flat. Het dorp. De galerij.
De buurvrouw van wie u de naam niet kent. Het kind dat iedere middag alleen thuiskomt.
Maar we gedragen ons niet als leden van een samenleving. We gedragen ons als gebruikers van een platform.
Wij hebben onszelf wijsgemaakt dat we een samenleving kunnen bouwen op
een digitaal platform. Dat we vertrouwen kunnen downloaden. Dat we
verbonden zijn omdat we elkaar volgen. Dat we een democratie kunnen
onderhouden terwijl we ons omringen met mensen die precies hetzelfde
denken als wij.
Een democratie is geen app. Een democratie leeft van onze bereidheid om er samen uit te komen. Ook wanneer het schuurt. Ook wanneer de ander anders stemt, anders leeft,
anders gelooft.
U kunt die ander online blokkeren.
Maar niet uit uw straat verwijderen.
Wij leven hier samen. Niet omdat een algoritme ons bij elkaar zocht, maar omdat dit onze werkelijkheid is. En dat zijn wij vergeten.
Wij hebben het woord ‘sociaal’ cadeau gedaan aan bedrijven die niet verdienen aan de kwaliteit van onze verbinding, maar aan de duur van onze aandacht. Die onze woede herkennen voordat onze buurman ons verdriet ziet.
Uw telefoon weet waar u bent geweest. Wat u koopt. Wat u vreest. Wat u woedend maakt. Maar wie merkt het wanneer u drie dagen niet buiten komt? Wie klopt aan wanneer uw gordijnen dicht blijven? Wie ziet dat uw kind stiller wordt?
Dat is de schrijnende illusie van deze tijd: wij worden voortdurend bekeken, maar steeds minder gezien. Dat is niet alleen verdrietig. Het is gevaarlijk.
Waar mensen elkaar niet kennen, slaat verschil sneller om in wantrouwen en blijven problemen langer verborgen. Daar komt de overheid pas in beeld wanneer het al is geëscaleerd. Dan moeten zorg, politie of justitie oplossen wat veel eerder zichtbaar had kunnen worden. Niet ieder probleem kan een buur oplossen. Maar iedereen verdient de kans om eerder te worden gezien.
Een samenleving die pas handelt wanneer het misgaat, heeft haar eerste kans gemist.
Veiligheid en vertrouwen beginnen niet bij de camera die registreert wat u doet. Ze beginnen bij een mens die merkt dat u er niet bent.
Democratie begint niet in Den Haag. Zij begint in de straat. Waar we moeten leren leven met verschil. Waar we elkaar niet reduceren tot een mening, afkomst of profiel.
Democratie vraagt niet dat wij het eens worden. Zij vraagt iets moeilijkers: dat wij bereid blijven om samen verder te gaan.
Daarom hebben wij geen nieuw digitaal platform gebouwd. Wij vervangen geen app door een app. Wij bouwen niet voor gebruikers, maar met medeburgers. De straat is het platform. Uw sociale netwerk is de infrastructuur. Onze start-up helpt mensen die infrastructuur zichtbaar te maken, te versterken en te onderhouden.
Zo herstellen we het publieke debat: straat voor straat, stad voor stad, in heel Europa. Dat platform ligt voor uw voordeur. Het is van niemand alleen en daarom van ons allemaal. Het verzamelt geen data. Het heeft geen algoritme. Het beloont geen verontwaardiging. Het vraagt aanwezigheid.
U hoeft geen lid te worden. U bent het al. Maar lid zijn is niet genoeg. Word actief lid. Doe mee. Leer de namen van de mensen om u heen. Vraag niet alleen wat zij vinden. Wees nieuwsgierig naar wie zij zijn. Kijk op wanneer iemand verdwijnt. Bied hulp aan voordat erom wordt geroepen. Vraag zelf hulp voordat u omvalt. Bouw uw netwerk. Onderhoud het. Herstel het wanneer het beschadigd raakt.
Niet pas wanneer u eenzaam bent.
Niet pas wanneer uw gezin vastloopt.
Niet pas wanneer uw buurt onveilig voelt.
Nu.
Een gezond sociaal netwerk is geen luxe. Het is sociale infrastructuur: de
bodem onder veiligheid, vertrouwen en democratie. Dus wis de apps die u laten geloven dat kijken hetzelfde is als deelnemen. Wis de apps die u verbinden met de wereld, maar u verwijderen uit uw eigen straat.
Open geen nieuw account.
Open uw voordeur.
Verzamel geen volgers.
Leer medeburgers kennen.
De mensen naast u zijn niet het decor van uw leven.
Zij zijn uw samenleving.
Dames en heren,
U bent al lid.
Doe mee.
De democratie die u zoekt, woont naast u.
Speech Enza Bom
[Inspirerend – Introductie pitch]
Stel je eens voor dat jouw stem gehoord werd. Jouw kennis, ervaring, verbeelding tot recht kwam. Méér dan een rood kruisje, hooguit eens per jaar.
Stel je voor dat er écht geluisterd wordt, ook tussendoor. Met ruimte voor inzicht en initiatief. Jouw inspraak effect heeft en jíj kan bepalen, wat nú.
Stel je… [Abrubte onderbreking pitch]
[Boos] “…Hoe kan ik dít voor me zien”, vraag je je af. “Wat wordt hier nu van mij verwacht? We hebben het toch al zo druk?”
[Opzwepend, gefrustreerd]
Onze koopkracht is niet gegroeid maar gekrompen. Onze huren stijgen en inflatie was nooit eerder zó hoog.
Ondertussen raast technologie ons voorbij. Het algoritme bepaalt ons leven, slokt onze data op en maakt óns tot product.
Twee uur en vijftien minuten per dag. Een maand op een jaar. Zoveel besteden we gemiddeld online. Swipend, scrollend, afgeleid.
Intelligentie is kunstmatig, toeristische ruimtetripjes worden normaler en techreuzen blijven alsmaar meer macht verkrijgen.
De maatschappij, die staat onder druk. Maar hoe maak je wat stuk is, of nooit heel geweest?
[Rustig, begripvol]
1848. De industriële revolutie bracht vooruitgang, maar tegelijkertijd ook onzekerheid. In heel Europa wankelden koningshuizen, en Willem II boog.
Hij gaf de macht uit handen aan volksvertegenwoordigers, voor het eerst gekozen door burgers. Maar wie droeg het masker en wie keek er toe?
Bijna twee eeuwen later is het applaus verstomd. Al lijkt de stilte Den Haag niet te hebben bereikt. Of wordt zij overstemd, door verwijt, dreiging, protest.
Nooit eerder werd onvrede zó hard geuit. Het volk ongehoord, onbegrepen. Mensen willen zó graag meedoen, maar hebben geen hoop meer.
Op het Binnenhof gaat het niet veel beter. De politicus zit met zijn hand in het haar. Verbeten probeert hij zijn eigen kiezer te verdedigen.
[Serieus – vervolg introductie pitch]
Ik zou mij vandaag graag opwerpen als de held, de redder in nood. Die eigenhandig het publieke debat komt herstellen. Maar dit zou dwaas zijn. Arrogant op zijn minst.
Hoe de democratie eruit zou moeten zien is dan ook geen monoloog. Voor een werkelijke oplossing heb ik jullie allemaal nodig.
Elinor Ostrom, Nobelprijswinnaar economie, liet zien: wie het dichtst bij een probleem staat, heeft vaak het beste antwoord. Goed georganiseerd wordt die kennis een kracht.
Waar wij daarom aan hebben gewerkt is een digitaal plein. Een plein waar wij samen in gesprek kunnen gaan. Een schakel tussen volk en volksvertegenwoordiger.
[Zakelijk – product onderbouwing]
Nu waren wij niet de eersten met dit idee. Wij hebben kunnen kijken naar projecten in Taiwan, Barcelona, Madrid en Reykjavik.
Zij bouwden platforms waar inwoners voorstellen deden en stemden over wet & budget. Wij hebben geleerd van hun successen en verbeteringen geïmplementeerd.
De afgelopen maanden hebben willekeurig gekozen Nederlanders en politici de eerste functies getest, niet zonder resultaat:
115 burgers stemden over een vastgelopen dossier. 18 voorstellen bereikten de raad en 7 werden aangenomen, van tunnelverlichting tot een plek voor de jeugd.
Waar winstgevende media het felste geluid belonen, zoeken wij naar waar mensen elkaar vinden. Niet het hardste standpunt wint, maar het meest gedeelde.
De spelregels zijn als volgt:
- Geen toegang voor bots of nepaccounts, je logt in met DigiD
- Anonimiteit blijft gewaarborgd, niemand kan jouw schermnaam zien
- De applicatie is Open Source en óók de vorm staat open voor feedback
Het digitaal plein is vanaf nu gratis toegankelijk via de app: Hof NL. Het is open voor iedereen boven de 16 jaar. Van jong tot oud, arm tot rijk en links tot rechts.
[Activerend]
Zoals je ziet ben ik geen Zuckerberg, Gates of Elon Musk. Slechts een software-engineer, maar bovenal burger, die de microfoon liever richt op het publiek.
En dit is het moment. De spotlight is gedraaid. Het podium voor jullie, lieve mensen in de zaal en thuis.
Download Hof NL. Jullie mening is welkom. Dank jullie wel!
[Einde]
Speech Jonas Jongerius
Goedemiddag iedereen,
Vandaag heb ik een sleutel meegenomen. Het is de sleutel van mijn huis. *Pakt de sleutel op en laat hem zien*
Zo’n huissleutel staat voor drie dingen:
Hier kan ik naar binnen.
Hier voel ik me thuis.
En als iemand besluit de voordeur te schilderen, mag ik daar iets van vinden.
Online werkt dat anders.
Daar wonen we in een huis waarvan we geen sleutel hebben. *Stop de sleutel terug in je zak*
We mogen er praten, vrienden uitnodigen, foto’s ophangen en natuurlijk… ruzie maken met de buren.
Maar het huis is niet van ons.
De eigenaar bepaalt welke deuren opengaan, welke stemmen we horen en wie we onderweg tegenkomen.
En verandert er iets wezenlijks?
Dan krijgen we een melding:
‘Onze voorwaarden zijn aangepast. Klik hier om te accepteren.’
En terwijl wij praten, kijken, liken en swipen, wordt ondertussen heel precies gemeten waar wij op aanslaan.
Waar worden we boos van?
Waar blijven we hangen?
Welk bericht zorgt ervoor dat we tóch nog even doorklikken, terwijl we vijf minuten geleden al naar bed zouden gaan?
Niet omdat ergens een slechterik achter een scherm zit met snode plannen.
Het probleem is simpeler.
Het verdienmodel van veel van deze platforms draait om onze aandacht.
En wat houdt die aandacht vaak goed vast?
Verontwaardiging.
Angst.
Conflict.
Dus krijgt de grootste schreeuwer nét wat meer volume.
Een spannend verhaal nét wat meer vaart.
En iemand die zegt: ‘Volgens mij ligt het iets ingewikkelder’…
Tja.
Die valt stil. *Laat een stilte vallen*
Dat moet anders.
Niet door nóg een kamer in het huis te huren.
Niet door de muren een vriendelijker kleurtje te geven.
Maar door te verhuizen.
En daar hebben wij de afgelopen jaren aan gebouwd.
Een Europees platform dat niet van één bedrijf is, maar van zijn leden.
Het moet snel zijn. Veilig. Interessant. Meertalig.
En de spelregels, die zijn openbaar.
Professionals doen het dagelijkse werk. Leden houden toezicht en kunnen ingrijpen bij belangrijke keuzes.
En nu zie ik u denken: moet ik dan op dinsdagavond stemmen over versie 4.7?
Nee.
U hoeft geen programmeur te worden.
U hoeft niet over alles te stemmen.
Maar u moet wel iets te zeggen hebben wanneer het ertoe doet.
We hebben inmiddels wel lang genoeg gepraat over wat big tech met onze samenleving doet.
Wij zijn gaan bouwen aan een nieuw huis.
Hier.
Vanaf Europese grond.
Kijk eens om u heen *Tuur even door de zaal*
Ik zie politici, bestuurders, journalisten en academici: mensen die beroepsmatig nadenken over het publieke debat.
En op de voorste rijen zitten mensen die wij vanmiddag nog op straat hebben gevraagd om hier te zijn. Dank daarvoor.
Over dertig seconden doen onze verschillen er niet meer toe.
Ik wil u namelijk allemaal hetzelfde vragen.
Pak uw telefoon.
Zoek die ene app die u vaker opent dan u eigenlijk van plan bent.
U weet wel welke ik bedoel.
Heeft u hem?
Houd dan nu het icoontje ingedrukt.
Daar staat het.
Verwijderen. *Stilte*
Ik wacht wel even. *Wacht nog even*
Kijk.
Dit is interessant.
We zijn het waarschijnlijk behoorlijk eens over nepnieuws, algoritmes die ons vasthouden en de macht van big tech.
En toch is één druk op die knop behoorlijk moeilijk.
Uw foto’s staan daar.
Uw vrienden.
Uw familie.
Mooie herinneringen.
Precies.
Maar dat is niet het tegenargument.
Dat ís hun macht.
Als iedereen blijft omdat iedereen blijft, verandert er nooit iets.
Dus ik stel het nog één keer voor.
Wis die app.
Niet omdat technologie slecht is.
Niet omdat u voortaan offline moet leven.
Maar omdat uw aandacht van ú is.
Wie nu echt een app heeft verwijderd: steek uw hand eens op. *Bekijk de zaal*
Kijk.
Of er nu veel handen omhooggaan, weinig of geen enkele: onthoud dit moment.
Onze macht hebben we ooit met één download weggegeven.
En als u inmiddels benieuwd bent naar ons nieuwe, Europese huis.
Dan heb ik iets voor u.
Een sleutel. *Pakt de tweede sleutel uit zijn zak*
Word lid van ons platform.
Niet als klant.
Niet als gebruiker.
Maar als mede-eigenaar.
En neem uw vrienden en familie mee.
Want we hebben lang genoeg gewoond in een huis dat niet van ons is.
Vandaag verhuizen we.
Dank u wel.
deelnemer onder de 25 / aanstormend talent
(speech 004)
Ik zou hier niet staan als ik niet zou geloven in de kracht van sociale media.
Niets brengt gewone mensen zo dicht bij elkaar.
Want zoals in de Koude Oorlog alleen de vogels van Oost- naar West-Berlijn
vlogen, zo schieten nu zelfs in oorlogsgebieden berichten over en weer.
Berichten die begrip kweken. Persoonlijk contact. Tussen mensen die anders
niet beter hadden geweten, wier ogen anders niet verder waren gereken dan de
grens.
Maar ik zou hier ook niet staan als ik vond dat sociale media ten volste werd
benut.
Want wat bruggen had moeten bouwen, heeft bubbels gecreëerd. Bubbels waar
nepnieuws en extremisme wordt beloond, en nuance wordt afgestraft.
Sociale media en haar algoritmen zijn machines geworden die draaien op
conflict en extremisme .
Omdat dat het meeste geld in het laatje brengt.
Maar moeten wij ons publieke debat daardoor laten sturen?
Ik vind van niet.
Daarom sta ik hier.
Omdat ik vind dat Europa het heft in eigen handen moet nemen.
Want met de teugels van ons publieke debat in Amerikaanse handen, werpt het
Europese continent bokkend de democratie die als een kroon op haar hoofd
stond af.
Dan verdwijnt de norm van de democratische beslissing, glijdt het weg in de
scheuren die de Amerikaanse algoritmes in onze eenheid geslagen hebben.
Bubbels schudden geen handen, bubbels botsen en drijven alleen maar verder
van elkaar af, verder van de waarheid, verder van het compromis dat pas
mogelijk is als tegenstanders met elkaar gaan praten
Wat als we samen met de Europese Unie een platform bouwen?
Een platform dat niet van bedrijven is, niet van aandeelhouders en van
directeuren, maar van ons.
Wij, samen, omdat we snappen dat een veilige en betrouwbare sociale
media-wereld, even belangrijk is voor Europa’s voortbestaan als haar legers
Een platform waar de winst niet in dollars wordt uitgerekend, maar in
oplossingen, in handen die worden geschud, in doodgewone mensen die bij
elkaar worden gebracht.
Een platform waar bubbels worden doorbroken, waar nuance wordt beloond,
waar de censuur niet de grillen van CEO’s en adverteerders volgt, maar de wil
van de wet.
Een platform waar politieke discussies oplossingen opleveren, waar het nieuws
zowel van links als van rechts komt, waar we met onze ideologische
tegenstanders kunnen praten voor hun meningen door het algoritme zijn
verdraait tot karikaturen
Want als we investeren in Defensie, als we de grenzen van ons continent willen
beschermen, dan moeten we ook investeren in een Verenigd Europa.
Wat hebben soldaten voor zin als sociale media zulke breuken in onze
samenleving slaat dat er niet meer van een land valt te spreken? Van een
Verenigd Continent?
Waar wijden die soldaten dan dapper hun leven aan?
De Europese Unie is Uniek.
Nooit kwam een continent dat al eeuwen was verwikkeld in wat een oplosbare
kluwen conflicten leek, zo verenigd samen. Op een democratische manier, met
een Parlement en een Commissie, en een Raad van Ministers die de nationale
soevereiniteit bewaakt.
Maar hoe bijzonder dit is hoor je zelden.
Want iedere bubbel heeft wel een ander probleem.
Zodat het lijkt alsof er niets goed gaat.
Een ver-van-mijn-bed show, klagen ze dan.
En ze hebben gelijk.
Beslissingen worden in Brussel genomen, in een zaal die de meeste Europeanen
niet eens zouden herkennen, ingrijpende beslissingen die de nationale regering
op wat soms een vernederende en ondemocratische wijze lijkt een bepaalde
richting op dwingen
Wat als die ver-van-mijn-bed-show bereikbaar is vanuit bed, als je in je pyjama
of aan de keukentafel kan meedoen met het Europese publieke debat? Als
Europese Parlementariërs vragen kunnen stellen aan hun kiezers, als polls
geen maanden meer duren, als mensen anderen kunnen ontmoeten die zonder
het internet vreemden voor hen waren gebleven.
Wij staan hier, want ik ben niet meer alleen, wij staan hier met zijn allen, met
een doel dat te verwezenlijken is, met een platform dat ons allen kan dragen,
een droom die ons allen toebehoort
Een platform als een digitaal plein, een Europees plein, in het hart van onze
unie, de kroon op onze democratie, een plein waar mensen samenkomen,
praten en elkaar in de ogen aankijken, een plein waar u aan u aan bijdraagt
door uw gezicht te laten zien en uw mening te delen.
Een EU voor U, een EU voor us, voor ons, voor ons allemaal